Cel
Celem niniejszej publikacji jest wzbudzenie zainteresowania nauka jezyka szwedzkiego jako jezyka obcego, oraz zabranie glosu w odbywajacej sie dyskusji na temat celu nauczania i zakresu opanowania jezyka szwedzkiego. Zakreslajac wyrazne cele, mamy nadzieje uczynic nauczanie jezyka szwedzkiego bardziej systematycznym, a w konsekwencji bardziej skutecznym. Gdy studiuje sie mniej popularne jezyki obce, np. jezyk szwedzki, podstawowym problemem jest brak ogólnego planu nauczania oraz dokladnego zarysu progresji od poziomu poczatkowego do zaawansowanego. Mamy nadzieje, ze niniejsza publikacja bedzie stanowic podstawe przemyslanego i systematycznego nauczania i uczenia sie jezyka szwedzkiego. Mamy tez nadzieje, ze Swedex pomoze organizatorom kursów jezyka szwedzkiego w stworzeniu dobrych programów i poszerzeniu oferty kursów, tak by wieksza ilosc kursów niz dotad uwzgledniala wyzszy poziom znajomosci jezyka.

Punktem wyjsciowym byla dla nas skala poziomów opracowana przez Rade Europy, The Common European Framework for language learning and teaching*. Celem „Common European Framework” bylo opracowanie skali umiejetnosci oraz odpowiednich narzedzi, sluzacych ujednoliceniu zarówno nauczania jak i oceniania poziomu znajomosci jezyka w krajach europejskich. Oprócz wielu innych informacji „Common European Framework” zawiera wykazy umiejetnosci jezykowych, wymaganych na kazdym z szesciu poziomów (A1, A2, B1, B2, C1 i C2).

Niniejsza publikacja zawiera specyfikacje dla jezyka szwedzkiego na poziomach A2 i B1. W wyniku badan potrzeb rynku przeprowadzonego w ramach projektu Swedex, to na te wlasnie dwa poziomy kursów jest najwieksze zapotrzebowanie w calej Europie.

Mamy nadzieje, ze opracowane przez nas specyfikacje zacheca osoby zajmujace sie nauczaniem jezyków mniejszosciowych do wykonania podobnej pracy, co przyczyniloby sie do ujednolicenia edukacji jezykowej w krajach Unii Europejskiej. Jest to doskonaly sposób na zachowanie i propagowanie bogatego dziedzictwa jezykowego i kulturowego, zawartego w jezykach poszczególnych krajów.

Poszczególe czesci publikacji
Nasza publikacja jest podzielona na 10 nastepujacych czesci: Rola jezyka szwedzkiego na swiecie, Scenariusze, Potoczny jezyk szwedzki i szwedzkie wzorce komunikacyjne, Kompetencje kulturowe, Strategie, Funkcje jezykowe, Zakres tematów, Pojecia, Gramatyka, Slownictwo. Ponadto zawiera ona opis formatu Swedexu, egzaminu potwierdzajacego znajomosc jezyka szwedzkiego, uzasadnienie wyboru formatu i sposoby jego udoskonalania. Oddzielna publikacja zawiera kompletny, tzn. zawierajacy wszystkie czesci, test wzorcowy dla poziomu A2 i B1.

Nasz material przeznaczony jest dla szerokiej grupy odbiorców. Pragniemy dotrzec nie tylko do wysoko kwalifikowanych nauczycieli jezyka szwedzkiego jako jezyka obcego, lecz takze do nauczycieli szwedzkiego pochodzenia nauczajacych poza Szwecja, którzy maja jedynie czesciowe formalne kwalifikacje uprawniajace do nauczania jezyka szwedzkiego lub nie posiadaja ich wcale. Dlatego tez staralismy sie przedstawic material w sposób jak najprostszy, unikajac, gdzie bylo to mozliwe, terminologii fachowej.

Ponizej przedstawiamy krótki opis poszczególnych czesci publikacji:

Scenariusze: Scenariusze stanowia podstawe materialu jezykowego zawartego w specyfikacjach. Zawieraja wiekszosc transakcji i interakcji jezykowych, niezbednych w porozumiewaniu sie na poziomach A2 i B1. Uwzgledniaja wszystkie aspekty jezyka mówionego: kontekst sytuacyjny (miejsce i osoby zaangazowane w konwersacje), rodzaj zaleznosci miedzy interlokutorami, stopien formalnosci wypowiedzi, cel aktu komunikacyjnego etc.

Potoczny jezyk szwedzki i szwedzkie wzorce komunikacyjne: Starsze podreczniki do nauki jezyka byly oparte na jezyku pisanym, glównie dlatego iz jezyk pisany byl jedynym zródlem materialu jezykowego dajacego sie zanalizowac. Dzieki mozliwosciom jakie przyniósl ze soba postep techniczny, jestesmy obecnie w stanie przeanalizowac i sklasyfikowac potoczny jezyk mówiony. Poszczególne czesci publikacji poswiecone jezykowi potocznemu pokazuja zaleznosc wzorców komunikacyjnych od wartosci kulturowych i zwyczajowych zachowan. Tak wiec szczególny nacisk polozony jest na typowo szwedzkie wzorce komunikacyjne.

Kompetencje kulturowe: Aby móc zrozumiec dlaczego osoby mówiace danym jezykiem zachowuja sie w okreslony sposób, nalezy poznac kulture danego kraju. Kazda spolecznosc jezykowa posiada swoje wlasne wartosci kulturowe i wlasne wzorce kulturowe. Kazda próba klasyfikacji wzorców kulturowych danej spolecznosci jezykowej nastrecza wiele problemów i moze skonczyc sie skarykaturyzowaniem lub zbytnim uproszczeniem owych wzorców. Jednakze, naszym zdaniem, rozumienie zwyczajów i systemu pojec opartych o wielowiekowa tradycje historyczna i stanowiacych o tozsamosci narodowej jest sprawa niezmiernie wazna. Poprosilismy cudzoziemke mieszkajaca od wielu lat w Szwecji, aby przedstawila swoje rozumienie pojecia szwedzkosc. Przedstawila je ona w ksiazce pt. „Kod szwedzki” **. Opis ten jest prawdopodobnie nieco uproszczony, ale z pewnoscia bedzie wlasciwie interpretowany przez szwedzkich nauczycieli jezyka. Beda oni mogli korzystac z tej ksiazki jako zródla inspiracji, a na jej podstawie czynic wlasne obserwacje, porównujac kulture szwedzka z kultura kraju, w którym nauczaja jezyka szwedzkiego.

Strategie: Za kazdym razem gdy poslugujemy sie jezykiem w kontekscie komunikacyjnym pragniemy osiagnac okreslony cel: wykonac jakas czynnosc (np. zlozyc obietnice) lub naklonic kogos do czegos (np. do udzielenia nam pomocy). Uzywany przez nas jezyk jest zazwyczaj dostosowywany do naszego rozmówcy i celu naszej rozmowy. Czasami, by osiagnac cel musimy uzyc pewnych typowych zwrotów jezykowych, np. wyrazic obietnice lub uzyc pewnych chwytów perswazyjnych. W czesci publikacji dotyczacej strategii wymieniamy najwazniejsze strategie, jakie nalezy opanowac na kazdym z opisanych poziomów.

Funkcje jezykowe: Aby móc zastosowac wymagane strategie jezykowe, np. zlozyc obietnice – zaprezentowac inna opinie, grzecznie przerwac wypowiedz itp. – trzeba znac okreslone slownictwo i frazeologie. W tej czesci publikacji prezentujemy wyrazenia jezykowe, niezbedne do wyrazenie wymaganych funkcji.

Zakres tematów: W tej czesci naszej publikacji prezentujemy liste najczestszych tematów bedacych przedmiotem potocznych rozmów w srodowisku szwedzkim. Lista zawiera takie tematy jak: sprawy zdrowotne, rodzina, praca, sprawy biezace itp.

Pojecia: Lista jest zestawieniem takich ogólnych pojec jak: czas, miejsce, miary itp.

Gramatyka: W tej czesci publikacji prezentujemy dwa rodzaje opisów gramatycznych: kategorie gramatyczne, pokazujace funkcjonowanie jezyka jako systemu (morfologia, syntaksa) oraz gramatyczne kategorie znaczeniowe, pokazujace funkcjonowanie jezyka w sytuacjach komunikacyjnych. Czescia kategorii gramatycznych jest specjalna lista, Grupy wyrazów, zawierajaca np. dni tygodnia, miesiace, pory roku itp.

Slownictwo – lista alfabetyczna
Wszystkie slowa wystepujace w specyfikacjach zostaly zestawione w postaci listy opatrzonej w informacje o czestotliwosci ich stosowania, pochodzace z list frekwencyjnych opracowanych przez Zaklad Lingwistyki Uniwersytetu w Göteborgu. Listy slów przekraczaja nieco zakres slownictwa wystepujacego w specyfikacjach. W niektórych przypadkach podane sa tez przyklady stosowania slów w odpowiednim kontekscie jezykowym.

Oferujac specyfikacje osobom zajmujacym sie nauczaniem jezyka szwedzkiego mamy nadzieje przyczynic sie do wzrostu profesjonalnosci. Jest rzecza oczywista, ze specyfikacje nie moga nie moga zastapic materialów do nauczania jezyka szwedzkiego. Moga natomiast byc podstawa do opracowywania takich materialów jezykowych, które zainspiruja do podjecia czy tez kontynuowania nauki jezyka szwedzkiego.

* "Modern Languages: Learning, Teaching, Assessment. A Common European Framework of Reference", Council of Europe, Strasbourg.

** "Den svenska koden", U. Bruno, Marie Bengts, Silvia Nilson-Puccio.
KnowWare Publications 2001.